Przejdź do treści
Zwiedzamy Turcję

Przewodnik po Turcji dla osób, które same planują wyjazd.

Zwiedzamy Turcję
Side

Manavgat: wodospad, rzeka i dojazd z Side

Redakcja Zwiedzamy Turcję6 min czytania
Manavgat
Fot. Lee Vilenski, CC BY-SA 4.0

Manavgat to miasto na wybrzeżu Morza Śródziemnego, między Antalyą a Alanyą. Najbardziej znany jest z wodospadu na rzece Manavgat, a w jego pobliżu można popłynąć łodzią w dół rzeki. Poniżej znajdziesz, jak dojechać z Side, kiedy oglądać wodospad i czego unikać na miejscu.

Gdzie leży Manavgat i jak daleko od Side?

Manavgat leży w regionie Pamfilia, przy wybrzeżu Morza Śródziemnego, mniej więcej w połowie drogi między Antalyą a Alanyą. Jest głównym miastem dużego dystryktu, do którego należy także kurort Side i wiele mniejszych miejscowości. Samo centrum jest w całości nowoczesne, zbudowane wzdłuż dawnej drogi nadbrzeżnej. Antyczne Side leży kilka kilometrów na południe od miasta, a wodospad znajduje się 3 km na północ od centrum. Od Antalyi wodospad dzieli około 75 km w kierunku wschodnim. Większość przyjezdnych tylko przejeżdża przez Manavgat w drodze na plaże, a wodospad jest dla nich najczęstszym powodem, by się tu zatrzymać. Miasto nie ma dużego ruchu turystycznego w samym centrum, bo jego atrakcje leżą na obrzeżach.

Duży meczet z czterema wysokimi minaretami pośród miejskiej zabudowy w Manavgat pod błękitnym niebem
Manavgat, meczet Merkez Külliye Camii z czterema minaretami Fot. János Korom Dr. >17 Million views from Wien, Austria, CC BY-SA 2.0

Co zobaczyć w Manavgacie?

Najważniejszy jest wodospad na rzece Manavgat. Woda spada z niewielkiej wysokości, ale płynie szeroko i mocno, dlatego tworzy białą, pienistą zasłonę. W pobliżu są cieniste ogrody herbaciane, dobre miejsce na krótki odpoczynek. Wodospad pojawił się na rewersie tureckiego banknotu 5 lirów z lat od 1968 do 1983. W mieście warto zajrzeć do nadrzecznego parku, gdzie stoi niewielka, zniszczona ruina Zindan Castle. Central Mosque, zbudowany etapami od 2004 roku, ma cztery minarety i utrzymany jest w tradycyjnym stylu. Ciekawostką jest też dom Ters Villa, zbudowany do góry nogami, który najczęściej ogląda się z zewnątrz. Zwiedzanie wnętrza nie zajmuje długo, więc to dobry dodatek do spaceru po centrum.

Jak oglądać wodospad i kiedy przyjść?

Najlepiej oglądać wodospad z zachodniego brzegu rzeki. Wiele osób wybiera wczesny poranek, bo później w okolicy robi się tłoczno, a ludzie fotografują się przy samej wodzie. W nocy wodospad bywa oświetlony, co daje inny, dramatyczny widok. Trzeba mieć jednak na uwadze, że podczas powodzi wodospad może zniknąć pod wodą. Wtedy nie ma czego oglądać, więc lepiej przełożyć wizytę. Godziny otwarcia zmieniają się, dlatego sprawdź je przed wyjazdem na oficjalnej stronie obiektu lub w miejscowym punkcie informacji turystycznej. Przy wejściu obowiązuje opłata dla dorosłych i niższa dla dzieci, a aktualną kwotę najlepiej potwierdzić w kasie przy wejściu lub na oficjalnej stronie obiektu.

Jak dojechać z Side do wodospadu w Manavgacie?

Z Side do Manavgat prowadzi droga D.400, którą jeżdżą też autobusy i samochody z Antalyi. Z centrum dystryktu do wodospadu kursują lokalne minibusy, zwane dolmuszami. Kursują regularnie, ale ich rozkład zmienia się, więc sprawdź go przed wyjazdem u lokalnego przewoźnika lub w aktualnym rozkładzie dolmuszy. Dolmusz zatrzymuje się w mieście, więc od przystanku do wodospadu zostaje spacer lub krótki przejazd. Taksówka jest wygodna, ale w pobliżu rzeki kierowcy czasem oferują przejazd do "wodospadu" na krótkiej trasie. Zanim wsiądziesz, upewnij się, dokąd jedziesz.

Wycieczka łodzią w dół rzeki

Oprócz wodospadu można popłynąć łodzią. Wycieczki startują przy głównym moście w Manavgacie i płyną w dół rzeki do Titreyengöl, czyli "drżące jezioro". Jezioro leży na wschodnim odcinku plaże w Side, więc to dobra opcja dla osób, które chcą połączyć rzekę z odpoczynkiem nad morzem. Płynie się w spokojnym tempie i widać brzegi rzeki z innej perspektywy. Wycieczka łodzią nie jest więc tylko dodatkiem do wodospadu, bo daje pełniejszy obraz okolicy. Godziny wypłynięć i ceny różnią się w zależności od operatora, dlatego najpierw sprawdź je u konkretnego operatora wycieczek na miejscu w Manavgacie lub w jego rozkładzie.

Ruiny Side po drodze: akwedukt i nimfeum

Przy dworcu autobusowym w Side zaczynają się ruiny antycznego miasta, a rzymski akwedukt widać 50 m na południe od dworca. Ma około 30 km długości i wiele mostów oraz tuneli. Akwedukt doprowadzał wodę do miasta, a jego trasa była tak prowadzona, by zachować przepływ. Około 100 m na południowy zachód od dworca stoi nimfeum, czyli rozbudowana fontanna zasilana tą samą wodą. Stąd prowadzi główna ulica kurortu, Liman Caddesi. Jeśli przyjedziesz do Side autobusem, to dobry punkt startowy na krótki spacer. Ruiny są rozległe, a niektóre części są mocno zarośnięte, więc warto założyć wygodne buty.

Mały wodospad i czego unikać

Mały wodospad, Küçük Şelale, leży około 200 m wyżej w górę rzeki od głównego wodospadu. Spadek ma zaledwie około metra, a wejście jest bezpłatne. Miejsce bywa zaśmiecone, więc nie spodziewaj się czystej przyrody. Na północnym skraju miasta są też płytkie, słabe bystrza, które często nazywa się także "małymi wodospadami". Jeśli taksówkarz zaproponuje przejazd do wodospadu za bardzo niską cenę, najpewniej chodzi mu o te bystrza. Dlatego przed wyjazdem ustal, dokąd dokładnie chcesz jechać.

Dlaczego Manavgat jest miastem rolniczym?

Pamfilia to długa, wąska nizina przy morzu. Ziemia jest tu żyzna, a przez równinę łatwo prowadzić drogi, co na skalistym wybrzeżu Turcji jest rzadkością. Dlatego Manavgat rozwinęło się jako nowoczesne miasto targowe, które utrzymuje się z rolnictwa. Ważniejsze w historii było antyczne Side, które miało port i rozrosło się w duże rzymskie osiedle. Okolica przechodziła pod władzę Seldżuków, a potem Osmanów, którzy nie budowali tu wielkich fortyfikacji ani pałaców. Przez kolejne stulecia miasto było spokojną miejscowością. Dopiero rozwój turystyki sprawił, że wybrzeże zabudowano hotelami na długim pasie plaży. Dla odwiedzających Manavgat to przede wszystkim przystanek przed tym pasem.

Co jeszcze w okolicy: kaniony i ruiny

Wyżej w górach są malownicze kaniony. Köprülü Canyon jest dziś parkiem narodowym, a w jego obrębie stoją dwa rzymskie mosty przerzucone nad bocznymi wąwozami. W parku leży też Tazi Canyon, zwany Kanionem Orłów. Dalej w górach, we wzgórzach kilometr na północ od wsi Bucakşeyhler, leży Lyrbe, antyczne miasto z epoki hellenistycznej. Jest odległe i słabo odwiedzane, a wstęp jest bezpłatny. Zwiedzający znajdą tam agorę, bramę, mauzoleum, rzymskie łaźnie i nekropolię. Takie wyprawy wymagają lepszego przygotowania niż wizyta przy wodospadzie, więc warto je zaplanować z wyprzedzeniem.

Od czego zacząć planowanie wyjazdu?

Zacznij od ustalenia, czy jedziesz tylko na wodospad, czy także na rzekę i kaniony. Następnie sprawdź godziny wodospadu, rozkład dolmuszy i ewentualnie rozkład łodzi, bo wszystkie te informacje się zmieniają. Przed wyjazdem zerknij na pogodę w Side, bo od opadów zależy, czy wodospad nie zniknie pod wodą. Jeśli wolisz zorganizowany wyjazd, przeanalizuj wycieczki fakultatywne z Antalyi i porównaj je z jazdą na własną rękę.

Jak wyglądała historia Side przed turystyką?

Side to miasto założone przez greckich osadników z Cyme w Eolii, w zachodniej Anatolii. Najprawdopodobniej stało się to w VII wieku przed naszą erą. Miasto miało dobry port dla małych statków, dlatego szybko stało się ważnym centrum handlu w regionie. Jego opiekunką była Atena, której głowa zdobiła monety.

W 333 roku przed naszą erą Aleksander Wielki zajął Side bez walki i zostawił tu tylko jeden garnizon. Później miasto należało do Ptolemeuszy, a potem do Seleucydów, ale zachowało część autonomii i stało się ważnym ośrodkiem kultury. W I wieku przed naszą erą Side było bazą piratów cylicyjskich i miejscem handlu niewolnikami. W 67 roku przed naszą erą Pompejusz podporządkował je Rzymowi. Nastał wtedy kolejny okres dobrobytu, oparty na handlu oliwą z oliwek.

Od IV wieku miasto stopniowo słabło. Mury obronne nie powstrzymały najazdów górali z gór Taurus, a w VII wieku arabskie floty złupiły i spaliły Side. W X wieku miejsce było opuszczone, bo mieszkańcy przenieśli się do pobliskiej Attalii. Dzisiejsze ruiny pochodzą głównie z okresu rzymskiego, kiedy miasto było najbogatsze.

Co zobaczyć w ruinach Side?

Największe wrażenie robi teatr z II wieku. Był prawie tak duży jak teatr w Aspendos, mieścił od 15 do 20 tysięcy widzów i obecnie jest odbudowywany. W czasach bizantyjskich zamieniono go w otwarte sanktuarium z dwiema kaplicami. Obok stoi wczesnorzymska świątynia Dionizosa, a przy wejściu zachowała się odrestaurowana fontanna.

Miasto wchodziło przez Megale Pyle, główną bramę z II wieku przed naszą erą, którą łatwo odnaleźć dzięki dobrze zachowanym murom. Na agorze stoi okrągła świątynia Tyche i Fortuny, z dwunastoma kolumnami. Przy rzymskich łaźniach ustawiono kolumny z białego marmuru, a same łaźnie pełnią dziś funkcję muzeum z posągami i sarkofagami.

Na skraju półwyspu stoi świątynia Apolla, a w ruinach zachowały się również synagoga i kilka innych świątyń. Wiele części miasta jest mocno zarośniętych, więc przy zwiedzaniu przyda się wygodne obuwie.

Link partnerski Manavgat: noclegi. Sprawdź ceny noclegów

Odpowiedzi na częste pytania

Czy wodospad Manavgat jest duży?
Nie jest wysoki, ale woda płynie szeroko i mocno, więc robi duże wrażenie. Najlepiej widać go z zachodniego brzegu rzeki.
Czy da się dojechać z Side bez taksówki?
Tak, z centrum Manavgat do wodospadu kursują lokalne minibusy dolmuş. Ich rozkład warto sprawdzić przed wyjazdem.
Kiedy wodospad może zniknąć?
Podczas powodzi woda zalewa wodospad i nie widać go. W takiej sytuacji lepiej zaplanować wizytę na inny dzień.
Czy wodospad jest oświetlony nocą?
W nocy bywa oświetlony, dzięki czemu można go zobaczyć po zmroku. Wielu odwiedzających wybiera wtedy ten widok.
Co zobaczyć w Manavgacie poza wodospadem?
W mieście są Zindan Castle, nadrzeczny park oraz Central Mosque z czterema minaretami.
Prześlij znajomym
Obok tego tekstu

Przeczytaj też