Dlaczego Çanakkale jest bazą do zwiedzania Troi?
Çanakkale leży na południowym brzegu Dardaneli, w miejscu, gdzie cieśnina zwęża się najbardziej. Od wieków miasto jest przystankiem dla podróżnych, a dziś pełni tę samą rolę dla turystów. Stąd wyjeżdżają wycieczki do ruin Troi i na cmentarze z pierwszej wojny światowej pod Gallipoli. Wiele osób łączy oba cele w jeden plan. Miasto ma zaplecze noclegowe i gastronomiczne, a wieczorem ludzie spacerują szeroką promenadą nad cieśniną. Ten tekst skupia się na Troi i samym mieście. Wybrzeże Morza Egejskiego opisuje osobny przewodnik po turcji egejskiej.

Przed zwiedzaniem warto zaplanować cały dzień, a wygodny dojazd ze Stambułu zapewni wycieczka z lunchem ze Stambułu. (link partnerski)
Czym jest stanowisko Troi i czy warto je zobaczyć?
Stanowisko Troi to wzgórze Hisarlık i pola poniżej, po południowej stronie. Wpisano je na listę UNESCO w 1998 roku. Wzgórze jest tellem, czyli sztucznym pagórkiem powstałym z nakładających się warstw osad. Odkryto tu ślady ponad trzech tysięcy lat osadnictwa. Pierwszy wykop przeprowadził brytyjski inżynier John Brunton w 1855 roku. Największe odkrycia wiążą się z Heinrichem Schliemannem i Franiem Calvertem. Późniejsze prace prowadzili Wilhelm Dörpfeld, Carl Blegen oraz Manfred Korfmann. Dla kogoś, kto oczekuje monumentalnych ruin, stanowisko może wyglądać skromnie. Lepiej zobaczy je ten, kto chce prześledzić historię wykopalisk i zestawić ją z Homerem.
Ile warstw liczy Troja i które warto poznać?
Archeolodzy oznaczają warstwy rzymskimi cyframi, od Troy I do Troy IX. Najstarsza warstwa, Troy 0, jest najmniej znana. Poniższa tabela zestawia daty z okresami wg badań.

| Warstwa | Daty | Okres |
|---|---|---|
| Troy 0 | od 3600 do 3000 p.n.e. | neolit i wczesna epoka brązu |
| Troy I | od 3000 do 2550 p.n.e. | wczesna epoka brązu |
| Troy II | od 2500 do 2300 p.n.e. | wczesna epoka brązu |
| Troy III | od 2300 do 2200 p.n.e. | wczesna epoka brązu |
| Troy IV | od 2200 do 2000 p.n.e. | wczesna epoka brązu |
| Troy V | od 2000 do 1750 p.n.e. | wczesna epoka brązu |
| Troy VI | od 1750 do 1300 p.n.e. | środkowa i późna epoka brązu |
| Troy VIIa | od 1300 do 1180 p.n.e. | późna epoka brązu |
| Troy VIIb | od 1180 do 950 p.n.e. | późna epoka brązu i epoka ciemna |
| Troy VIII | od 950 do 85 p.n.e. | klasyczny i hellenistyczny |
| Troy IX | od 85 p.n.e. do 500 n.e. | rzymski |
Dla wielu odwiedzających najciekawsza jest warstwa VI. Dörpfeld uznał ją za Troję Homera. Warto też wiedzieć, że Królestwo Pergamonu objęło region w II wieku p.n.e.
Koń z filmu Troja: co stoi nad wodą w Çanakkale?
Na nadmorskiej promenadzie stoi drewniany koń wykonany na potrzeby filmu Troja z 2004 roku. Scenografia z włókna szklanego i stali po zdjęciach nie została zabrana. Ekipa filmowa zostawiła ją w Çanakkale, bo na Malcie władze nie chciały jej przyjąć. Koń jest jednym z najczęściej fotografowanych punktów w mieście. Stąd blisko do kawiarni i restauracji ustawionych wzdłuż wody. Przy bulwarze Cumhuriyet stoi też armata z 1915 roku. Działa tego typu wraz z minami odparły atak floty alianckiej. Flota wycofała się 18 marca, a w Turcji ta data jest świętem narodowym. Koń to więc raczej ciekawostka dla fanów kina, ale warto połączyć go ze spacerem po bulwarze.
Gallipoli: czym była kampania i jak ją zwiedzić?
Kampania Gallipoli, zwana w Turcji Bitwą pod Çanakkale, trwała od 19 lutego 1915 roku do 9 stycznia 1916 roku. Alianci chcieli zmusić Imperium Osmańskie do kapitulacji, przejmując kontrolę nad cieśninami. Flota alianCKA nie przebiła się w marcu 1915 roku. Lądowanie na półwyspie rozpoczęło się w kwietniu. Po ośmiu miesiącach walk wojska wycofano, a wynik uznano za zwycięstwo Osmanów. Mustafa Kemal, późniejszy Atatürk, zyskał tu rozgłos jako dowódca. Dla Australijczyków i Nowozelandczyków 25 kwietnia, czyli Anzac Day, jest najważniejszym dniem pamięci. Wiele biur podróży oferuje wycieczki na pola bitwy i do Troi, czasem tego samego dnia. Bez prywatnego samochodu zwiedzanie pól walk jest trudniejsze, dlatego większość osób wybiera wycieczkę z przewodnikiem.
Cieśnina Dardanele i twierdze nad wodą
Najwęższy punkt cieśniny ma 1,5 km szerokości. Już w 1462 roku Mehmed II kazał zbudować twierdzę Kale-i Sultaniye, która strzegła przepływu statków. Dziś w jej murach mieści się muzeum wojskowe i galeria sztuki. Twierdza nosi też nazwę Çimenlik Kalesi. Przy zabytku stoi też replika statku minowego Nusret. Naprzeciwko, w Kilitbahir, leży druga twierdza strzegąca cieśniny, również otwarta dla zwiedzających. Między Çanakkale a Kilitbahir regularnie kursują promy, co jest wygodnym krótkim wypadem. W miejscowości rozwijało się też garncarstwo. Od XVII wieku produkowano tu ceramikę, którą porównywano do fajansu z Delft. Stąd dawna nazwa Çanak Kalesi, czyli Twierdza Garnków. Muzeum ceramiki mieści się w dawnej łaźni tureckiej. Godziny otwarcia zmieniają się, dlatego aktualne godziny najlepiej sprawdzić w kasie muzeum lub na jego oficjalnej stronie.
Jaka pogoda w Çanakkale w poszczególnych miesiącach?
Çanakkale ma klimat śródziemnomorski z chłodniejszymi zimami, niż zwykle w tej strefie. Lato jest gorące i suche, zimy chłodne i deszczowe, czasem ze śniegiem. Miasto słynie z silnego wiatru przez cały rok. Poniższa tabela pokazuje średnie wartości z lat 1991 do 2020.
| Miesiąc | Średnia maks. (°C) | Średnia min. (°C) | Opady (mm) |
|---|---|---|---|
| Styczeń | 9,8 | 3,6 | 78,6 |
| Luty | 10,5 | 4,0 | 76,3 |
| Marzec | 13,1 | 5,7 | 66,0 |
| Kwiecień | 17,4 | 9,0 | 49,0 |
| Maj | 23,0 | 13,7 | 32,1 |
| Czerwiec | 28,4 | 17,9 | 27,3 |
| Lipiec | 31,4 | 20,8 | 12,9 |
| Sierpień | 31,5 | 21,2 | 6,8 |
| Wrzesień | 26,7 | 17,1 | 24,2 |
| Październik | 21,1 | 13,1 | 67,5 |
| Listopad | 16,1 | 8,9 | 79,2 |
| Grudzień | 11,5 | 5,5 | 100,4 |
Najbardziej deszczowy jest grudzień, a najsuchszy sierpień. Wiosną i jesienią temperatury są łagodne, dlatego to najlepszy czas na wizytę. Silny wiatr lodos potrafi odwołać promy, więc w takie dni warto mieć plan awaryjny.
Jak dojechać do Çanakkale z Izmiru i Stambułu?
Z Izmiru i Stambułu najprościej dojechać autobusem międzymiastowym. Połączenia obsługują prywatni przewoźnicy, a ich trasy i ceny zmieniają się w ciągu roku. Aktualny rozkład znajdziesz na stronach poszczególnych przewoźników oraz w rozkładach jazdy autobusów międzymiastowych do Çanakkale. Lotnisko Çanakkale leży około 3 km od centrum. Z lotniska dojedziesz taksówką lub innym transportem lokalnym, a ich dostępność też warto sprawdzić przed wyjazdem. Do samej Troi łatwo dojechać minibusami z centrum, choć dokładne połączenia zmieniają się. Pamiętaj, że w cieśninie kursują promy, które mogą być odwołane przy silnym wietrze. Przy planowaniu przesiadek warto zostawić zapas czasu.
Od czego zacząć planowanie wyjazdu do Troi?
Zacznij od wyboru terminu. Wiosna i jesień są najłagodniejsze, a w lecie jest gorąco i sucho. Następnie wybierz bazę: Çanakkale oferuje dojazd do Troi i pól Gallipoli, a z centrum łatwo dojść do przystani.
- Ustal, czy jedziesz tylko do Troi, czy też na Gallipoli. Oba cele wymagają osobnego dnia.
- Sprawdź godziny otwarcia stanowiska i muzeów, zanim zaplanujesz trasę.
- Zarezerwuj dojazd z Izmiru lub Stambułu i zostaw zapas czasu na przesiadki.
- Sprawdź prognozę pod kątem lodos, bo silny wiatr odwołuje promy.
- Ustal, czy zwiedzanie pól walk zrobisz z przewodnikiem, czy z własnym samochodem.
Jeśli po Troi chcesz jechać dalej wzdłuż wybrzeża, przeczytaj o Ayvalıku albo o Didimu.
Link partnerski Çanakkale: noclegi. Sprawdź ceny noclegów
Link partnerski Çanakkale: loty. Sprawdź loty
